Vietnam in Cambodia and the Fall of the Khmer Rouge

Xin chào các bạn. Chào mừng các bạn đã quay trở lại với kênh Học tiếng Việt Lary. Mình là Bảo Ngọc, giáo viên tiếng Việt tại Lary. Trong tập hôm nay của series lịch sử Việt Nam, chúng ta hãy cùng tìm hiểu cuộc chiến giữa Việt Nam và Khơ me đỏ. Sau khi chiến tranh Việt Nam kết thúc năm 1975, nhiều người nghĩ rằng Đông Nam Á cuối cùng cũng sẽ bước vào thời kỳ hòa bình. Việt Nam vừa thống nhất đất nước sau hàng chục năm chiến tranh. Nhưng chỉ vài năm sau, khu vực lại tiếp tục chìm trong xung đột. Lần này, trung tâm của cuộc khủng hoảng là Campuchia và một chế độ cực đoan mang tên Khmer Đỏ. Đây là một trong những giai đoạn phức tạp và gây tranh cãi nhất trong lịch sử hiện đại Đông Nam Á. Với Việt Nam, cuộc chiến tại Campuchia không chỉ là một cuộc xung đột biên giới, mà còn kéo dài suốt hơn 10 năm, ảnh hưởng lớn tới kinh tế, chính trị và quan hệ quốc tế của đất nước. Để hiểu vì sao quân đội Việt Nam tiến vào Campuchia năm 1978, trước tiên phải hiểu Khmer Đỏ là ai. Khmer Đỏ là một tổ chức cộng sản cực đoan tại Campuchia do Pol Pot lãnh đạo. Trong thời kỳ chiến tranh Việt Nam, lực lượng này từng nhận được sự hỗ trợ từ Trung Quốc và hoạt động chống chính quyền Campuchia thân Mỹ lúc đó. Năm 1975, gần như cùng lúc với sự kiện Sài Gòn thất thủ ở Việt Nam, Khmer Đỏ tiến vào thủ đô Phnom Penh và giành quyền kiểm soát Campuchia. Từ đây, Campuchia bước vào một trong những giai đoạn kinh hoàng nhất lịch sử nhân loại. Pol Pot muốn biến Campuchia thành một xã hội nông nghiệp nguyên thủy, nơi không còn thành phố, tiền bạc, trường học hay tầng lớp trí thức. Khmer Đỏ cho rằng mọi ảnh hưởng của xã hội hiện đại đều là xấu xa và phải bị xóa bỏ hoàn toàn. Ngay sau khi nắm quyền, Khmer Đỏ ra lệnh sơ tán toàn bộ dân cư khỏi Phnom Penh và các thành phố lớn. Hàng triệu người bị ép đi bộ ra nông thôn để lao động cưỡng bức. Bệnh viện bị bỏ trống. Trường học đóng cửa. Tiền tệ bị xóa bỏ. Chợ búa biến mất. Bất kỳ ai bị nghi ngờ là trí thức, có học thức hoặc có liên hệ với nước ngoài đều có thể bị giết. Chỉ cần biết ngoại ngữ, đeo kính hoặc từng làm giáo viên cũng có thể trở thành lý do để bị hành quyết. Trong khoảng từ năm 1975 đến 1979, khoảng 1,5 đến 2 triệu người Campuchia đã chết vì hành quyết, lao động cưỡng bức, bệnh tật và đói khát. động cưỡng quyết, bệnh tật và đói khát. Đây được xem là một trong những cuộc diệt chủng kinh hoàng nhất thế kỷ 20. Những địa điểm như Cánh đồng chết hay nhà tù Tuol Sleng sau này trở thành biểu tượng cho tội ác của Khmer Đỏ. Tuy cùng là chính quyền cộng sản, nhưng quan hệ giữa Việt Nam và Khmer Đỏ nhanh chóng xấu đi. Pol Pot có tư tưởng dân tộc cực đoan và xem Việt Nam là kẻ thù lịch sử. Khmer Đỏ thường xuyên tuyên truyền chống Việt Nam và muốn mở rộng lãnh thổ sang vùng đồng bằng sông Cửu Long. Từ năm 1975, quân Khmer Đỏ liên tục tấn công biên giới Tây Nam Việt Nam. Nhiều ngôi làng bị đốt phá. Dân thường bị giết hại. Một trong những vụ thảm sát gây chấn động nhất xảy ra tại Ba Chúc, tỉnh An Giang năm 1978. Quân Khmer Đỏ tràn vào làng và giết hại hơn 3.000 thường dân Việt Nam, bao gồm cả phụ nữ và trẻ em. Ban đầu, Việt Nam cố gắng đàm phán để tránh chiến tranh toàn diện. Nhưng các cuộc tấn công biên giới ngày càng nghiêm trọng. Trong khi đó, bên trong Campuchia, rất nhiều người dân và cả một số cựu thành viên Khmer Đỏ cũng bắt đầu chống lại chế độ Pol Pot. Một số người chạy sang Việt Nam để tìm nơi trú ẩn. Cuối năm 1978, Việt Nam quyết định mở chiến dịch quân sự lớn vào Campuchia. Ngày 25 tháng 12 năm 1978, quân đội Việt Nam cùng lực lượng nổi dậy Campuchia bắt đầu tiến công trên nhiều hướng. Chỉ trong khoảng hai tuần, quân Khmer Đỏ nhanh chóng sụp đổ. Ngày 7 tháng 1 năm 1979, quân Việt Nam tiến vào Phnom Penh. Chế độ Khmer Đỏ bị lật đổ. Pol Pot và lực lượng còn lại chạy về vùng rừng núi gần biên giới Thái Lan. Đối với nhiều người Campuchia, đây là thời điểm họ được giải thoát khỏi chế độ diệt chủng. Nhiều tài liệu và nhân chứng kể lại rằng khi quân Việt Nam tiến vào Phnom Penh, thành phố gần như là một thành phố chết, bệnh viện bỏ hoang, trẻ em đói khát và xác người xuất hiện ở nhiều nơi. Sau khi Khmer Đỏ sụp đổ, Việt Nam hỗ trợ thành lập chính quyền mới tại Campuchia mang tên Cộng hòa Nhân dân Campuchia. Tuy nhiên, cuộc chiến chưa kết thúc. Khmer Đỏ vẫn còn lực lượng ở vùng biên giới và tiếp tục chiến đấu du kích trong nhiều năm sau đó. Việt Nam phải duy trì quân đội tại Campuchia để bảo vệ chính quyền mới và chống lại tàn quân Khmer Đỏ. Từ đây, Việt Nam rơi vào một cuộc chiến kéo dài suốt thập niên 1980. Cuộc chiến này gây áp lực rất lớn lên nền kinh tế Việt Nam vốn đã khó khăn sau chiến tranh. Hàng trăm ngàn binh sĩ Việt Nam được đưa sang Campuchia. Nhiều người đã hi sinh hoặc bị thương trong các trận đánh kéo dài ở vùng rừng núi và biên giới. Trong nước, kinh tế thời bao cấp vốn đã thiếu thốn lại càng khó khăn hơn vì phải dành nguồn lực cho quân sự. Không chỉ vậy, cuộc chiến Campuchia còn khiến Việt Nam bị cô lập về mặt quốc tế. Trung Quốc phản đối mạnh mẽ việc Việt Nam lật đổ Khmer Đỏ vì Khmer Đỏ là đồng minh thân cận của Bắc Kinh. Đây là một trong những nguyên nhân dẫn tới chiến tranh biên giới Việt – Trung năm 1979. dẫn đến chiến tranh biên giới Việt Trung năm 1979. Nhiều nước phương Tây và ASEAN lúc đó cũng phản đối sự hiện diện quân sự của Việt Nam tại Campuchia. Thậm chí, điều gây tranh cãi là Khmer Đỏ vẫn giữ ghế đại diện Campuchia tại Liên Hợp Quốc trong nhiều năm sau khi bị lật đổ. Trong khi đó, Liên Xô trở thành đồng minh quan trọng nhất của Việt Nam trong giai đoạn này. Suốt những năm 1980, Campuchia tiếp tục chìm trong nội chiến. Quân Việt Nam phải đối mặt với các nhóm vũ trang chống đối, bao gồm cả Khmer Đỏ và nhiều lực lượng khác được nước ngoài hỗ trợ. Đối với nhiều người lính Việt Nam từng tham chiến tại Campuchia, đây là một cuộc chiến rất khắc nghiệt. Địa hình rừng núi, khí hậu khắc nghiệt và chiến tranh du kích khiến cuộc sống vô cùng gian khổ. Dù vậy, sự hiện diện của Việt Nam cũng giúp Campuchia dần ổn định trở lại sau thảm họa diệt chủng. Trường học, bệnh viện và bộ máy nhà nước từng bước được khôi phục. máy nhà nước từng bước được khôi phục. Đến cuối thập niên 1980, tình hình thế giới bắt đầu thay đổi. Liên Xô suy yếu, Chiến tranh Lạnh dần kết thúc. Việt Nam cũng bắt đầu thực hiện công cuộc Đổi Mới và muốn cải thiện quan hệ quốc tế. Trong bối cảnh đó, Việt Nam quyết định rút quân khỏi Campuchia. Năm 1989, những đơn vị quân đội Việt Nam cuối cùng rút khỏi Campuchia sau hơn 10 năm hiện diện tại đây. Sau đó, Campuchia tiếp tục tiến trình hòa bình dưới sự giám sát của Liên Hợp Quốc. Đến năm 1993, Campuchia tổ chức bầu cử và tái lập chế độ quân chủ lập hiến. Còn Khmer Đỏ thì dần suy yếu. Pol Pot mất quyền lực trong nội bộ tổ chức và qua đời năm 1998. Đến cuối thập niên 1990, Khmer Đỏ gần như tan rã hoàn toàn. Ngày nay, giai đoạn Khmer Đỏ vẫn là một ký ức đau thương đối với người dân Campuchia. Nhiều bảo tàng và di tích như vẫn còn được giữ lại để nhắc nhớ về thời kỳ diệt chủng. Trong khi đó, vai trò của Việt Nam tại Campuchia vẫn là chủ đề có nhiều góc nhìn khác nhau trên thế giới. Từ góc nhìn của Việt Nam và nhiều người Campuchia, việc lật đổ Khmer Đỏ đã chấm dứt một chế độ diệt chủng và cứu sống hàng triệu người. Nhưng ở góc độ quốc tế thời Chiến tranh Lạnh, nhiều nước khi đó lại xem việc Việt Nam đưa quân vào Campuchia là hành động can thiệp quân sự. Dù đánh giá theo góc nhìn nào, không thể phủ nhận rằng sự sụp đổ của Khmer Đỏ đã thay đổi hoàn toàn lịch sử Campuchia và ảnh hưởng sâu sắc tới Việt Nam trong suốt thập niên 1980. Cuộc chiến ấy cũng cho thấy rằng ngay cả sau khi chiến tranh Việt Nam kết thúc năm 1975, Đông Nam Á vẫn chưa thật sự có hòa bình. Việt Nam, sau nhiều năm chiến đấu để thống nhất đất nước, lại tiếp tục bước vào một cuộc chiến mới — lần này là tại Campuchia. Và chính những khó khăn kéo dài trong giai đoạn đó đã góp phần thúc đẩy Việt Nam đi tới quyết định Đổi Mới năm 1986, mở ra một chương hoàn toàn khác trong lịch sử hiện đại của đất nước. toàn khác trong lịch sử hiện đại của đất nước tập hôm nay đã kết thúc các bạn hãy nhớ theo dõi Lery và series lịch sử Việt Nam để cùng học tiếng Việt với tụi mình nhao tạm biệt và hẹn gặp lại. đây.